Vibe coding nedir? AI ile uygulama yapmadan önce bilmeniz gerekenler

MVP, ilk çalışan ve test edilebilir sürüm anlamına gelir. Vibe coding ile çalışırken en sık yapılan hata, ilk sürüme çok fazla özellik koymaktır. Kullanıcı hesabı, ödeme, bildirim, gelişmiş analiz, yapay zeka önerileri, admin paneli, çoklu dil, abonelik ve sosyal özellikler aynı anda istenirse proje hızla karmaşıklaşır. İlk sürüm için şu soruyu sorun: Kullanıcının ana ihtiyacını göstermek için en az hangi özellikler gerekir? Örneğin kelime öğrenme uygulaması için ilk MVP; kelime listesi, mini quiz, doğru-yanlış göstergesi ve basit ilerleme ekranından oluşabilir. Hesap sistemi, bulut senkronizasyonu veya bildirimler sonraki sürüme bırakılabilir. AI’a verilecek brief içinde “ilk sürümde yapılmayacaklar” bölümü çok önemlidir. Bu bölüm, aracın gereksiz ekranlar, veri alanları veya karmaşık akışlar üretmesini azaltır.

Vibe coding’de en faydalı hazırlıklardan biri mini proje spec’idir. Bu belge uzun olmak zorunda değildir. Hatta iyi bir mini spec, bir sayfaya sığabilecek kadar sade olabilir. Mini spec içinde şu alanlar bulunabilir: uygulama fikri, hedef kullanıcı, ana problem, MVP özellikleri, ekran listesi, veri alanları, kullanıcı akışı, kapsam dışı özellikler, test edilecek temel senaryolar ve yayın öncesi kontrol notları. Örneğin bir içerik planlayıcı uygulaması için mini spec şöyle özetlenebilir: hedef kullanıcı içerik üreticileri, ana problem haftalık fikirleri düzenlemek, MVP özellikleri fikir ekleme, listeleme, durum seçme ve basit kategori filtreleme, kapsam dışı alanlar ise ekip hesabı, ödeme ve otomatik paylaşım olabilir. Bu yapı, AI’a daha net ve kontrollü görevler vermenizi sağlar.

AI araçlarıyla çalışırken büyük görevleri küçük parçalara bölmek daha güvenlidir. “Tüm uygulamayı yap” yerine “ana ekran için bileşen listesi çıkar”, “veri alanlarını öner”, “README taslağı hazırla”, “unit test senaryoları yaz”, “bug report formatı oluştur” gibi görevler daha kontrol edilebilir sonuç verir. Bu yaklaşım, hataları daha erken fark etmeyi sağlar. AI önce plan üretir, sonra siz planı kontrol eder, ardından gerekirse bir sonraki adıma geçersiniz. Böylece yanlış varsayımlar tüm projeye yayılmadan yakalanabilir. Özellikle kod tarafında tam proje kodu, gerçek müşteri verisi, API key, token, connection string veya gerçek log paylaşmamak gerekir. AI’a verilecek bağlam mümkün olduğunca genel tutulmalı; hassas bilgiler yerine yer tutucu ifadeler kullanılmalıdır.

AI ile üretilen bir taslak, kullanışlı bir başlangıç olabilir; ancak doğrudan doğru kabul edilmemelidir. Kod çalışıyor gibi görünse bile edge case, hata durumu, kullanıcı deneyimi, erişilebilirlik, güvenlik ve veri doğruluğu gibi alanlarda kontrol gerekir. Bu yüzden vibe coding brief’inde test adımları yer almalıdır. Örneğin: kullanıcı boş form gönderirse ne olur? Yanlış değer girerse ne olur? Liste boşsa ekran nasıl görünür? Mobil ekranda taşma var mı? Sayfa yenilenince veri korunuyor mu? Hata mesajları kullanıcıyı yanıltıyor mu? Ayrıca code review veya en azından insan kontrolü yapılmalıdır. AI’ın ürettiği kod, proje standardına, güvenlik beklentisine ve gerçek kullanıcı ihtiyacına göre incelenmeden canlıya alınmamalıdır.

Vibe coding’de kullanılabilecek güvenli prompt yapısı şu şekilde olabilir: “Rolün: AI ile uygulama geliştirme için sade ve uygulanabilir proje spec’i hazırlayan bir yazılım planlama editörüsün. Uygulama fikri: [fikir]. Hedef kullanıcı: [kullanıcı tipi]. İlk sürüm hedefi: [küçük MVP]. Kurallar: Gizli iş fikri detayı, müşteri verisi, API key, token, connection string veya özel kod isteme. İlk sürümü küçük tut. Sağlık, hukuk, finans veya güvenlik kararı gerektiren özellikler önerme. Çıktı formatı: 1. fikir özeti, 2. hedef kullanıcı, 3. MVP özellikleri, 4. ekran listesi, 5. veri alanları, 6. kapsam dışı özellikler, 7. test kontrol listesi.” Bu yapı, AI’ın daha düzenli düşünmesine yardımcı olur. Aynı zamanda kullanıcıya “önce plan, sonra kod” alışkanlığı kazandırır.

Vibe coding sürecinde her adımı sıfırdan yazmak yerine hazır prompt şablonları kullanmak işleri daha düzenli hale getirebilir. PromptFinderAI’de bu akışa uygun birçok prompt türü kullanılabilir: vibe coding proje spec’i promptu, AI coding agent brief’i promptu, README dosyası yazma promptu, unit test fikirleri promptu, bug report yazma promptu, code review yorumları yazma promptu ve kod açıklama promptu. Bu prompt türleri, özel kod veya gizli veri istemeden genel fikir, hedef kullanıcı, teknoloji bağlamı, çıktı formatı ve kontrol noktaları üzerinden ilerlemeye yardımcı olur. Böylece AI ile daha hızlı taslak alabilir, ama son kontrolü test ve insan review sürecinde yapabilirsiniz. En sağlıklı kullanım şekli şudur: fikri küçük tutun, mini spec hazırlayın, AI’a küçük görevler verin, özel bilgi paylaşmayın ve çıkan sonucu doğrudan yayınlamak yerine kontrol edin.

Vibe coding, doğru kullanıldığında fikirleri hızlıca somutlaştırmaya yardımcı olabilir. Ancak iyi sonuç almak için AI’a sadece fikir vermek yeterli değildir. Net kapsam, küçük MVP, güvenli veri sınırları, test planı ve insan kontrolü gerekir. Kısa kural şudur: önce fikri sadeleştirin, sonra mini proje spec’i hazırlayın, ardından AI’a küçük ve kontrol edilebilir görevler verin. Özel bilgi paylaşmayın, üretim kararlarını otomatikleştirmeyin ve kodu test etmeden kullanmayın. Bu yaklaşım, AI ile uygulama geliştirmeyi daha düzenli, daha anlaşılır ve daha güvenli hale getirir.